Ukrayna-Rusya krizinin Türkiye’ye ekonomik etkisi ne olur?

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Donetsk ve Luhansk’ın bağımsızlığını tanıyacağını açıklaması Ukrayna krizini derinleştirdi. ABD ve NATO müttefiklerinin Rusya’nın son adımına cevabı beklenirken, bu ülkeye bir değişiklik olmazsa ekonomik yaptırımların getirilmesine kesin gözüyle bakılıyor.

Ukrayna krizinin küresel ekonomideki toparlanma çabalarına darbe vurması beklenirken coğrafi konumu ve ticari ilişkileri sebebiyle Türkiye’nin bu durumdan en fazla etkilenen ülkelerden birisi olacağı öngörülüyor.

Türkiye’nin gıdadan enerjiye, turizmden inşaata kadar Rusya ve Ukrayna’yla derin ekonomik ilişkileri bulunuyor. Türkiye’nin ihracatı 2021 yılında 225.4 milyar dolara yükselirken hem Rusya hem de Ukrayna en büyük 20 ihracat pazarı arasında yer aldı.

İKİ ÜLKEYE DE İHRACAT ARTTI

TİM verilerine göre geçen yıl Rusya’ya ihracat bir önceki yıla göre yüzde 26.7 artarak 5 milyar 275 milyon dolara ulaştı. Rusya, böylece Türkiye’nin en büyük 10. ihracat pazarı olurken, ihracattaki toplam payı da yüzde 2.55 olarak gerçekleşti.

2021’de Ukrayna’ya ise 2 milyar 501 milyon dolarlık ihracat yapıldı. Bu ülkeye ihracat bir önceki yıla oranla yüzde 32.3 yükseldi. Geçen yıl Ukrayna’nın Türkiye’nin ihracatındaki payı yüzde 1.2 oldu.

2021’de Türkiye’nin en çok ihracat yaptığı 20 ülke (bin dolar):

Ülke İhracat % Pay
1. ALMANYA 17.705.387 8.57
2. BİRLEŞİK KRALLIK 13.229.709 6.41
3. ABD 12.844.719 6.22
4. İTALYA 10.660.473 5.16
5. İSPANYA 9.241.977 4.47
6. IRAK 9.011.659 4.36
7. FRANSA 8.568.282 4.15
8. HOLLANDA 6.170.325 2.99
9. İSRAİL 6.134.739 2.97
10. RUSYA FEDERASYONU 5.275.975 2.55
11. ROMANYA 4.869.846 2.36
12. BELÇİKA 4.683.178 2.27
13. POLONYA 4.479.572 2.17
14. MISIR 4.038.597 1.96
15. BULGARİSTAN 3.642.284 1.76
16. ÇİN 3.347.618 1.62
17. BAE 3.219.047 1.56
18. YUNANİSTAN 2.913.528 1.41
19. FAS 2.857.364 1.38
20. UKRAYNA 2.501.181 1.21

MEYVE-SEBZE İLK SIRADA

Geçen yıl Rusya’ya yapılan ihracatın 1 milyar 14 milyon dolarını yaş meyve ve sebze ihracatı oluşturdu. Bu sektörü 705 milyon dolarla otomotiv, 561 milyon dolarla kimya endüstrisi takip etti. Geçen yıl yüzde 50.9 ile otomotiv sektörünün Rusya’ya ihracatında dikkat çekici bir artış yaşandı.

Geçen yıl Rusya’ya yaş meyve sebze ihracatı 1 milyar doları aştı:

(BİN DOLAR) 2020 2021
Yaş Meyve ve Sebze 949.030,36 1.014.099,86
Otomotiv Endüstrisi 467.739,35 705.971,47
Kimyevi Maddeler ve Mamulleri 434.292,36 561.028,76
Makine ve Aksamları 386.873,53 481.198,63
Tekstil ve Hammaddeleri 268.988,11 298.334,89
Hazırgiyim ve Konfeksiyon 229.747,21 286.500,35
Elektrik ve Elektronik 193.799,32 259.755,35
Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller 140.943,29 258.885,19
Demir ve Demir Dışı Metaller 179.962,53 227.932,58
İklimlendirme Sanayii 167.775,55 219.861,89
Gemi, Yat ve Hizmetleri 139.926,71 188.468,17
Çelik 94.662,04 140.321,41
Deri ve Deri Mamulleri 101.272,04 133.118,46
Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri 99.139,11 122.991,63
Mobilya, Kağıt ve Orman Ürünleri 49.555,27 81.997,20
Çimento Cam Seramik ve Toprak Ürünleri 60.413,20 61.837,91
Madencilik Ürünleri 50.186,51 53.473,76
Halı 21.669,24 36.513,46
Mücevher 19.945,16 30.127,76
Kuru Meyve ve Mamulleri 25.819,93 26.339,38
Fındık ve Mamulleri 24.455,39 24.205,44
Savunma ve Havacılık Sanayii 26.979,54 19.558,03
Tütün 17.423,60 19.319,88
Meyve Sebze Mamulleri 10.448,41 16.304,50
Diğer Sanayi Ürünleri 1.806,33 3.493,77
Zeytin ve Zeytinyağı 1.833,82 2.878,28
Süs Bitkileri ve Mamulleri 231,49 1.457,06

UKRAYNA’YA SAVUNMA İHRACATI YÜZDE 558 ARTTI

Ukrayna’ya yapılan ihracatın sektörel dağılımına bakıldığında ise geçen yıl ilk sırayı 504 milyon 366 bin dolarla kimya endüstrisi aldı. Bunu 295 milyon 257 bin dolarla çelik ihracatı, 220 milyon 792 bin dolarla otomotiv ve 216 milyon 749 bin dolarla meyve-sebze ihracatı takip etti.

Ukrayna’ya ihracatta geçen yıl en dikkat çekici artış yüzde 558 ile savunma sanayiinde yaşandı. Bu artışta İHA ve SİHA ihracatı etkili oldu.

Ukrayna’ya ihracatta kimyevi maddeler ilk sırada:

(BİN DOLAR) 2020 2021
Kimyevi Maddeler ve Mamulleri 355.067,01 504.366,06
Çelik 171.159,86 295.257,40
Otomotiv Endüstrisi 176.590,88 220.792,42
Yaş Meyve ve Sebze 194.702,22 216.749,22
Makine ve Aksamları 153.400,62 210.422,86
Hazırgiyim ve Konfeksiyon 157.396,71 173.025,13
Savunma ve Havacılık Sanayii 18.899,96 124.301,18
Elektrik ve Elektronik 139.473,37 123.439,20
Tekstil ve Hammaddeleri 116.524,00 114.654,68
İklimlendirme Sanayii 62.874,04 92.980,40
Demir ve Demir Dışı Metaller 71.218,06 88.333,48
Mobilya, Kağıt ve Orman Ürünleri 39.010,60 69.869,39
Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri 60.373,70 64.778,32
Çimento Cam Seramik ve Toprak Ürünleri 59.081,09 57.293,14
Madencilik Ürünleri 21.556,56 28.093,78
Fındık ve Mamulleri 24.314,79 27.432,64
Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller 14.969,35 19.853,27
Deri ve Deri Mamulleri 15.349,44 19.730,54
Halı 11.675,67 14.961,96
Tütün 7.471,17 12.326,01
Mücevher 8.515,37 7.873,27
Kuru Meyve ve Mamulleri 6.036,29 7.584,09
Meyve Sebze Mamulleri 1.976,88 3.289,12
Diğer Sanayi Ürünleri 871,00 1.520,30
Zeytin ve Zeytinyağı 726,86 1.050,94
Gemi, Yat ve Hizmetleri 348,19 751,74
Süs Bitkileri ve Mamulleri 352,36 450,64

İTHALATTA ÇİN’İ GERİDE BIRAKTI

Türkiye’nin ithalatı geçen yıl yüzde 23.6’lık artışla 271 milyar 424 milyon dolara ulaştı. Rusya’dan ithalat ise 2020 yılına göre yüzde 62.4 artarak 28 milyar 959 milyon dolara ulaştı. Rusya böylece Çin’i geride bırakarak Türkiye’nin geçen yıl en büyük ithalat pazarı oldu. Türkiye’nin ithalatındaki payı yüzde 10.7’yi aştı.

Ukrayna’dan ithalat ise geçen yıl yüzde 74.7’lik artışla 4 milyar 524 milyon dolara çıktı. Böylece Ukrayna Türkiye’nin en büyük 10. ithalat pazarı konumuna yükseldi.

Geçen yıl en çok ithalat yapılan 20 ülke:

2020 2021
Ülkeler İthalat (bin $) Pay (%) İthalat (bin $) Pay (%) Değişim(%)
1- Rusya 17.829.309 8.1 28.959.036 10.7 62.4
2- Çin 23.041.354 10.5 32.240.181 11,9 39.9
3- Almanya 21.732.759 9.9 21.756.578 8.0 0.1
4- ABD 11.524.951 5.3 13.150.601 4.8 14.1
5- İtalya 9.199.617 4.2 11.561.722 4.3 25.7
6- Fransa 6.988.074 3.2 7.931.431 2.9 13.5
7- Hindistan 4.830.115 2.2 7.936.141 2.9 64.3
8- Güney Kore 5.734.268 2.6 7.595.245 2.8 32.5
9- İspanya 5.039.428 2.3 6.311.624 2.3 25.2
10- Ukrayna 2.590.375 1.2 4.524.907 1.7 74.7
11- Birleşik Krallık 5.582.666 2.5 5.559.295 2.0 -0.4
12- Hollanda 3.628.586 1.7 4.508.371 1.7 24.2
13- Japonya 3.743.373 1.7 4.389.058 1.6 17.2
14- Suudi Arabistan 1.719.668 0.8 3.456.415 1.3 101.0
15- Malezya 1.989.963 0.9 3.098.069 1.1 55.7
16- Belçika 3.716.088 1.7 5.628.143 2.1 51.5
17- Romanya 2.769.253 1.3 3.434.434 1.3 24.0
18- Polonya 3.005.108 1.4 3.635.858 1.3 21.0
19- İran 1.192.718 0.5 2.823.700 1.0 136.7
20- Yunanistan 1.320.976 0.6 2.162.139 0.8 63.7

4.4 MİLYAR DOLARLIK TARIM ÜRÜNÜ

Rusya ve Ukrayna gıdada her geçen yıl Türkiye için daha önemli bir ithalat pazarı haline geliyor. Rusya Tarım Bakanlığı verilerine göre, Rusya geçen yıl 36 milyar dolarlık tarım ürünü ihracatı gerçekleştirdi. Türkiye yüzde 12 pay ile Rusya’nın en fazla tarım ürünü sattığı ülke oldu. Rusya 4.4 milyar dolara ulaşan Türkiye’ye tarım ihracatını 2030’a kadar 5 milyar dolara çıkarmayı hedefliyor.

Türkiye’nin tarım ithalatında son yıllarda özellikle buğday, arpa, darı, çavdar, mısır gibi, un gibi ürünlerin yer aldığı hububat ithalatı önemli bir yer alıyor. Hububat ithalatı son 5 yılda 1.4 milyar dolardan 4.1 milyar dolara yükseldi. TÜİK verilerine göre Türkiye tükettiği buğdayın yüzde 89’unu iç üretim ile karşılayabiliyor, kalanı ise ithal ediliyor.

Buğday ithalatında Ukrayna ve Rusya’nın toplam payı geçen yıl yüzde 80’i aştı. Dolayısıyla olası bir savaşta bu ürünü ithal etmesi neredeyse imkansız hale geleceği için, Türkiye’deki başta buğday olmak üzere tahıl fiyatlarında artış yaşanması olası görünüyor.

DOĞALGAZ İÇİN KRİTİK

Rusya’nın ithalatta ilk sıraya yükselmesinde geçen yıl artan enerji fiyatları etkili oldu. Rusya, Türkiye’nin en büyük doğalgaz sağlayıcısı olmaya geçen yıl da devam etti. EPDK son olarak kasım verilerini açıkladı. Buna göre kasım ayında Türkiye’nin toplam doğalgaz ithalatında Rusya’nın payı yüzde 32.03 oldu

2020 Kasım 2021 Kasım
İthal Edilen Ülke Miktar Pay(%) Miktar Pay(%) Değişim (%)
Rusya 2.435,90 47.27 1.617.40 32.03 -33.6
ABD 0 0 833.02 16.5 100
İran 790.32 15.34 796.02 15.77 0.72
Azerbaycan 1.064.39 20.66 607.5 12.03 -42.93
Mısır 0 0 584.84 11.58 100
Cezayir 539.4 10.47 428.77 8.49 -20.51
Trinidad ve Tobago 0 0 93.12 1.84 100
Katar 132.9 2.58 88.29 1.75 -33.56
Nijerya 190.14 3.69 0 0 -100
Genel Toplam 5.153.04 100 5.048.95 100 -2.02

Rusya’nın payı Mısır ve ABD’den doğalgaz ithal edilmeye başlanmasıyla geriledi ancak bu ülke Türkiye’nin doğalgaz arzı için en önemli ülke olmaya devam ediyor.

Türkiye’nin doğalgaz ithalatının ülkelere göre dağılımı (Kasım 2021):

Türkiye’nin Rusya’yla 1997 ve 1998 tarihli iki adet doğalgaz anlaşması bulunuyor. 1997 tarihli ve 2025 yılına kadar geçerli olan anlaşma kapsamında yıllık 16 milyar metreküp doğalgaz, Mavi Akım üzerinden Türkiye’ye aktarılıyor. 2021 sonunda süresi dolan Türk Akım’dan iletilen, yeniden anlaşma sağlamaya çalışılan doğalgazın ise 4 milyar metreküpü özel sektör; 4 milyar metreküpü BOTAŞ aracılığıyla aktarılıyordu.

Rusya ve Ukrayna bunun yanında Türkiye’nin en önemli döviz kaynaklarından olan turizm sektörü için de hayati öneme sahip pazalar. TÜİK verilerine göre geçen yıl Türkiye’ye 29 milyon 357 bin turist geldi. Toplam turizm geliri 24.4 milyar doları aştı.

TURİZMDEKİ PAYLARI YÜZDE 24

Rusya geçen yıl Türkiye’ye 4 milyon 656 bin kişi ile Türkiye’ye en çok turist yollayan ülke oldu. Rusya’yı 3 milyon 13 bin ile Almanya ve 2 milyon 55 bin ile Ukrayna takip etti. Gelen turist sayısında Rusların payı yüzde 15.7, Ukraynalıların payı ise yüzde 8.6 oldu.

2021’de en çok turist gelen 10 ülke:

Ülke Turist sayısı
1 Rusya 4.656.962
2 Almanya 3.013.349
3 Ukrayna 2.055.418
4 Bulgaristan 1.381.104
5 İran 1.090.451
6 Irak 819.829
7 Hollanda 634.513
8 Fransa 617.075
9 Azerbaycan 451.226
10 Birleşik Krallık 380.949

12.8 MİLYAR DOLARLIK İNŞAAT PROJESİ

Rusya tüm bunların yanında Türk inşaat sektörü için de büyük önem arz ediyor. Türkiye Müteahhitler Birliği verilerine göre Türk inşaat şirketleri geçen yıl yurtdışında toplam proje bedeli 29 milyar 328 milyon dolarlık iş üstlendi.

2021 yılında en fazla proje üstlenilen ülke 11.2 milyar dolarla Rusya oldu. Rusya’yı 3.6 milyar dolarla Irak, 1.9 milyar dolarla Tanzanya ve 1.6 milyar dolarla Ukrayna takip etti. Yani Ukrayna ve Rusya’da Türk şirketleri toplam yaklaşık 12.8 milyar dolarlık proje üstlendi.

Rusya uzun yıllar istikrarlı bir şekilde Türk inşaat şirketlerinin yurtdışında en çok proje hayata geçirdiği ülke oldu.

Tüm bu veriler Rusya ve Ukrayna’nın ekonomik olarak Türkiye için ne kadar önemli ortaklar olduğunu ortaya koyuyor.




Related Posts

Bir cevap yazın

izmit escort bursa escort escort istanbul mecidiyeköy escort avrupa yakası escort istanbul escort şirinevler escort beylikdüzü escort avcılar escort halkalı escort ataşehir escort şişli escort sex hikaye